MAKRO FOTOĞRAF TEKNİĞİNE GİRİŞ



Yakın çekim fotoğrafları sınırını zorlamaya karar verir, makinanızı objeye dahada yaklaştırır, hatta optik sistemin özellikleriyle belli bir oranda büyütme (magnification) elde ederek kompozisyonunuzu yapar ve miniminnacık objelerin fotoğraflarını çekmeye çalışırsanız makro fotoğrafçılık alanına girmiş olursunuz (Bazı fotoğraf malzemesi üreticileri makro fotoğrafçılığa mikro fotoğrafçılık adını vermişlerdir, ikiside aynı anlama gelir), makro fotoğrafçılıkta büyütme oranı bire bir ise bu fotoğrafı çekilen objenin uzunluklarının film yüzeyine tam olarak aynı uzunluklarda yansıması anlamına gelirki, makro fotoğrafçılıkta 1x1 büyütme olarak adlandırılır, 1x1 büyütmede bir arı fotoğrafı çekmişseniz arıyı film yüzeyinde aynı uzunluk ve diğer boyutlarda film yüzeyine yansıtmışsınız demektir. 1x0.5 yarım boyutta, 1x5 ise 5 katı bir boyutta film yüzeyine yansımış anlamına gelir. Anlaşılacağı üzere makro çekimler çok yakın çekim ve belli bir oranda büyütme isteyen çekimler olduğu için optik özellikleri kendine has bir fotoğrafçılık türüdür, malzemeleri de kendine özeldir, burada bu malzemelerin en çok kullanılanlarını  tanıtmaya çalışacağız.

 

Makro objektifler (MO): MO’lerin en önemli özellikleri düz alan (flat field) türü bir görüntü vermeleridir, bu yakın çekimlerde objeye çok yaklaşıldığı için burada normal lenslerde görülen görüntü eğilmeleri (Veya bükülmeleri - varil ve basık yastık görünümü bozulmaları) hataları düzeltilerek görüntünün filme daha düz yansıması sağlanması büylelikle köşelerinde mümkün olduğunca netlik kazanması demektir. Gerçek makro olmayan objektiflerle çekilen veya normal lenslerle körük vb. olan çekimlerde pinchcusion (yastık) veya barrel (varil) distorsiyonu büyütmeyle ayni oranda artacağından, odak yapılan ver haricinde çekilen makro fotoğraflarda netlik yoktur. MO’ların büyütmeleri 1x0.5  veya 1x1 oranlarındadır, 1x0.5 tipi olanlarının odak uzaklıkları uzatma tüpleri eklenerek büyütmeleri 1x1 oranına getirilebilir, yanlız bu orana gelirken objektifin optik özellikleri aynı kaldığı için eğilme hataları da odak uzunluğu artışı oranında büyür, böylece uzatma tüpü eklenmiş bir MO orijinal hali kadar düz alan sağlayamaz, bu yüzden köşelere doğru gidildikçe  netsizlikler görülebilir. Gerçek MO’ları Tele-Zoom makro denilen objektiflerle karıştırmamak gerekir, Konuya fazla yaklaşabilen zoom objektifler normalde  uzaktaki objeleri yakınlaştırdığı için belli bir oranda büyütme sağlamaktadırlar ancak bunların büyütmeleri belli bir oranda kalır (en fazla 1x0.3) ve düz alan veremezler. Gerçek MO’ların tek dezavantajı, alan derinliği büyütme oranında azaldığından büyütme oranı arttığında alan derinliğinin son derece kısıtlı olmasıdır, örneğin 1x5 büyütme yapan bir objektifte alan derinlği 0.65mm’ye kadar düşebilmektedir (Canon MP65 gibi).

 

Gerçek MO’lar  odak uzunluğuna göre ancak 3 tip olabilirler 50mm, 100mm ve 200mm, bunların haricinde gerçek MO yoktur. Bu odak uzaklıkları bazı markalarda hafif sapmalar gösterebilirler 90mm 105 mm veya ekstrem bir örnekte 35mm gibi.

 

Bir makro objektifin 1x1 büyütme yapabilmesi demek filmin veya duyarlı  yüzeyine boyutların aynen yansıması demektir, mesela 1cm uzunluğunda bir böcek, duyarlı yüzeydede 1cm olarak yer alması demektir, yani gerçek boyut demektir. 1x0.25 demek ise 1 santimlik bir böceğin 4’te biri yani 2.5mm olarak yansıması demektir. Gerçek MO veya zoom MO alacağınızda mutlaka büyütme oranını öğreniniz.

 

Diyoptri Lensleri: Bunlar objektifin önüne takılan basit büyütme mercekleridir, 2 kereden 10 kereye kadar  büyütme sağlarlar, objektifi değiştirilemeyen tip makinalarda tek seçimdir, dezavantajları düz alan sağlayamamaları, takılan lensin kendisiyle birlikte iki ayrı lens yüzeyide eklendiğinden lensin keskinliğini (rezolüsyon)  dolayısıyla görüntü kalitesini düşürmeleridir. Bu merceklerin bazı kabul edilebilir örnekleride vardır.

 

Uzatma tüpleri: Bunlar objektiflerin film yüzeyine uzaklığını arttırarak büyütmeyi arttırırlar, ancak bükülme hatalarıda aynı oranda arttırdıkları için, [(pinchcusion (yastık) veya barrel (varil) distorsiyonu)] kenarlarda eğilmelere ve netsizliklere neden olurlar. objektifin diyafram kontrolu için başka ek aletlere gerek duyabildikleri gibi, otomatik tabir edilen tüplerde bunlara gerek duyulmaz. Arka arkaya birden fazla tüp takılabilir

 

Körükler: Bunların çalışma prensipleri ve problemleri uzatma tüpleriyle aynıdır , yalnız tüplerin uzunlukları sabitken, körüklerin uzunluğu ise istediğimiz kadar olabilir, yani elastik tüplerdir diyebiliriz, diğer bir problemleri ise ağır ve taşımaları zor olmalarıdır Kullanırken objektiflerin diyafram kontrolu için çiftli deklanşör kablosuna gerek vardır.

 

(Şekil altta)

 

Objektif Ters Takma Halkaları: Bunlar fotoğraf makinalarının objektif taktığınız yerine takılan halkalardır, bir tarafından makinaya takılırlar diğer uçlarına ise objektif filtre takma vidasından objektif takılır, böylece objektif bir büyütme merceği görevini görür, dezavantajları ise MO yerine normal objektif kullanılmışşsa düz alan vermemeleri, ve objektifin diyafram kontrolu için başka ek aletlere gerek duymalarıdır. Bu halkaları iki şekilde kullanabilirsiniz. 1- Tek bir objektifi (makr olmayan) makinaya ters olarak bağlamak, size [(pinchcusion (yastık) veya barrel (varil) distorsiyonu)]  fazla olan bir makro objektif verecektir. 2- Makinaya normal mesela 50mm bir lensi taktiktan sonra bu lensin filtre vidasına ikinci bir lensi ter olarak takmak. Buda size ekstrem bir makro imkanı sağlayacaktır, mesela 1x3.5 gibi, yani 1 cm lik bir sinek duyarlı yüzeyinize 3.5 santim olarak düşecektir. Ancak bu büyütmeler artarken unutmayınızki[(pinchcusion (yastık) veya barrel (varil) distorsiyonu)]’larda büyütme oranında artacak, bu yüzden büyük olasılıkla fotoğrafınızda odak yaptiğınız küçük bir alanın haricinde diğer tüm alanlar bulanık olacaktır, yani büyük olasılıkla sadece küçük bir orta alan haricinde diğer alanlar bulanık çıkacaktir. Ancak sadece bu net alanı crop yaptığınız takdirde o zaman fotoğrafınızın kenarlarındaki bu rahatsız edici büyük bulanık alan gözükmeyecektir.

 

İkinci Objektif Ters Takma Halkası: Bu halkalar makinanın takılmış bir objektifine ikinci bir objektifin filtre vida yuvalarından birbirlerine bağlanarak  ters takılmasını sağlarlar. Problemleri ters takma halkalarıyla aynıdır. (Yukarıda bahsettiğimiz ikinciş objektif takma halkası).

 

Çiftli Deklanşör Kablosu: Yukarıdaki son dört metod anlaşılacağı gibi  objektiflerin makinanın normal yuvasına değil, başka bir cihaza bağlanmasıyla oluşan makro yöntemlerdir, otomatik uzatma tüpleri hariç bu yöntemlerde objektifinizdeki diyaframın bir yolla kontrol edilmesi gerekir, çünkü objektifiniz makinadan körükle uzaklaşmıştır, yani makinanız normalde olduğu gibi diyaframı çift deklanşör kablosu olmadan kontrol edemeyecektir. Çiftli kablonun birincisi makinanın perdesininin çalışmasından önce objektif diyaframının istenen genişliğe gelmesini sağlayan kablo olup ikincisi ise deklanşör kablosudur, tekli tetiğine basıldığında genellikle yuvasından çıkan iki kablo ucu şeklinde olan bir cihazdır. Böylelikle diyaframınız çiftli kablonun tek düğmesine bastığınızda hem makinanızı çalıştıracak hemde objektifinizdeki diyaframa kontrol edecektir.

 

(Şekil altta)

 

Odaklama Kızağı:  Makro çekimlerde odaklama uzaklığı çok az ve hassastır, yukarda belirttiğimiz gibi bazan 1mm’Nin altına bile düşebilir. Bu yüzden odaklama genellikle objektifin odaklama halkalarını döndürerek değil, objektifin odaklaması sonsuza getirilerek (-ki objektiflerin diyafram değerleri ancak  sonsuz odaklandıklarında tam olarak doğrudurlar), ve makro sistemimiz objeye yakınlaştırılıp-uzaklaştırılarak odaklama yapılması daha doğru bir yöntemdir, bu nedenle hassas odaklamanın yapılması için hassas hareket ayarlı, vidalı  makro kızakları kullanılır. Odaklama kızaklarının körük uzatma kızaklarıylakarıştırılmaması gerekir. Körük uzatma kızakları objektifi makinaya yakınlaştırıp uzaklaşturarak, büyütme oranın değiştiriler. Ama odaklama kızakları makinanızın bağlı olduğu tüm set-up’ı makrosunu çektiğiniz objeye yakınlaştırıp uzaklaştırarak netlik yaparlar. Tek yönlü veya şekilde görüldüğü gibi çift yönlü odaklama kızakları mevcuttur. Çüft yönlu odaklama kızakları öne arkaya giderken odaklama yapar, sağa ve solada giderek kompozisyonunuzu ayarlamayı kolaylaştırılar. Üçüncü bir yön olan alt ve üste gitmeyi ise tripodunuzun kafa yükseltme vidasıyla yapabilkirsiniz.

 

 

Makro Flaşlar: Makro çekimlerde objektif objeye o kadar yakındırki, genellikle makine yuvasındaki flaş ışığının objeye ulaşmasını objektifin gövdesi engeller, bu yüzden makro çekimler için iki tür flaş tipi vardır. 1-Halka flaşlar: Bunlar objektifin filtre yuvasına takılan halka şeklindeki flaşlardır, elektronik kontrol mekanizmaları makinanın normal flaş takılan yerine takılır, ışık halka şeklindeki flaş kafasından patlar. Ancak her tarafa eşit ve yaygın ışık verdikleri, hafif gölgelenmeyi  engelledikleri için, boyut hissini ortadan kaldırırlar ve daha çok bilimsel uygulamalarda tercih edilirler.  2- Çift kafalı makro flaşları: Bunların halka flaşlardan farkı genellikle ışık kafaları iki adet küçük flaştan oluşur ve yine filtre yuvasına takılırlar, ama flaş kafaları hareket ettirilebilir ve uygulanan ışığın açı(lar)ı değiştirilebilir, böylece daha derinlik hissi verilen ve değişik ışık açıları, oyunları oluşturulabilir. Dezavantajları ise çok pahalı olmalarıdır


 

 

İki kafalı bir makro flash örneği. Derinlik hissi vermek için flaşın tek tarafını kullanabilirsiniz.

 

 

Körük kullanımı-1

 

 

 

Körük kullanımı-2

 

 

1-Körük uzatma kızağı

2-Körük

3-Çiftli deklanşör kablosu


 

Bellows Pictures: With kind permissions of Mr. Tom G.  of Waterloo, Ontario, Canada.

 

 

Dosyanın nn son düzenlendiği tarihi:  13/09/09

Bu belgeyi kaynak göstermek-belirtmek şartıyla tüm Fotoğrafçılar kullanabilir.